يازده سپتامبر و اپوزيسيون ايران

رضا مقدم

بدنبال واقعه يازده سپتامبر و حمله آمريکا به افغانستان تقريبا يک نظريه در ميان اپوزيسيون ايران شکل گرفت که معتقد بود آمريکا به ايران حمله خواهد کرد. اينها دو دسته اند، يک بخش که در ميان نيروهاى چپ هم هوادارانى يافت حمله آمريکا را محتمل مى دانند اما موافق آن نيستند و در تلاشند تا نشان دهند که اهداف و منافع آمريکا عليه رژيم اسلامى با اهداف و منافع مردم ايران عليه رژيم اسلامى متفاوت و متضاد هستند. بخش ديگر که اساسا نيروهاى راستگرا و سلطنت طلب هستند حمله آمريکا به ايران را قطعى مى دانند. اين نيروها استراتژى خود را بر اساس حمله آمريکا عليه ايران گذاشته اند و اساسا در مبارزه آنها عليه رژيم ايران، آمريکا و غرب نقش اساسى و محورى دارند. در مقابل ما بر اين نظريه تاکيد کرديم که آمريکا به ايران حمله نخواهد کرد.

واقعيت اينست که آمريکا به ايران حمله نخواهد کرد و تغيير رژيم ايران همچنان متکى است بر مکانيسم هاى مبارزات مردم ايران عليه جمهورى اسلامى. حتى بايد احتمال دفاع آمريکا و غرب از رژيم جمهورى اسلامى و يا جناحهايى از آنرا در مقابل برآمد يک جنبش توده اى که داراى مطالبات راديکال و خواهان تغييرات ريشه اى باشد را مد نظر داشت. استراتژى نيروهاى راستگرا و سلطنت طلب باعث ميشود تا آنها همچنان بيرون از چهارچوب مبارزات مردم ايران عليه رژيم اسلامى باشند و در حاشيه جبهه اصلى اين مبارزه قرار بگيرند. اينها در بهترين حالت بمثابه يک گروه فشار گاهى مورد استفاده قرار خواهند گرفت. پس از افغانستان، آمريکا به ايران حمله نخواهد کرد چرا که حمله آمريکا به افغانستان بعلت فوق ارتجاعى بودن و ضد مردمى بودن طالبان ها نبود. دولت بوش در خود آمريکا قوانينى را به مورد اجرا گذارده است که آزادى هاى فردى و همچنين حقوق متهمين در آمريکا را شديدا محدود مى کند. در کشورهاى اروپايى نيز از اين جنس قوانين به مورد اجرا گذاشته شده و مخالفت نيروهاى چپ و مترقى اين جوامع را برانگيخته است. توسط آمريکايى ها يک ژنرال کودتاچى در پاکستان مورد بخشش قرار گرفت، تحريمهاى عليه رژيمش که بعلت داشتن سلاح اتمى و آزمايش آن بود لغو شد و کمکهاى مالى هنگفت دريافت کرد تا بتواند نيروهاى اسلامى طرفدار بن لادن در پاکستان را کنترل کند. بعلاوه مستقل از روابط حمايت آميز آمريکا با طالبان قبل از يازده سپتامبر، آمريکايى ها تلاش کردند که رژيم آينده افغانستان را با بخشى از طالبان بسازند. آمريکا تنها زمانى دست از حمايت از طالبان برداشت که عملا به او نشان داده شد که ديگر نمى تواند به تنهايى تصميم بگيرد. با حمايت قاطع روسيه از ائتلاف شمال و دفاع از ايجاد يک رژيم بدون طالبان حتى ژنرال مشرف هم فهميد که براى اينکه منافع پاکستان در افغانستان به رسميت شناخته شود داشتن حمايت آمريکا به تنهايى کافى نيست و قدرت آمريکا عليرغم ظاهر هياهويى که برپا شده نسبت به گذشته افول کرده است. براى آينده افغانستان ناچار شدند نه تنها نظر ديگر قدرتهاى جهان بلکه حتى نظر قدرتهاى منطقه اى و دولتهاى محلى را نيز مد نظر قرار دهند. دهسال قبل، پدر جرج بوش براى حمله نظامى به عراق حتى احتياجى به جلب توافق گرباچف نديد اما پسرش بايد توافق بسيارى را از جمله شيخ نشين هاى خليج فارس را هم جلب کند!

شتاب افول قدرت آمريکا در سطح جهان بعنوان تنها ابرقدرت جهان در چند ساله اخير بويژه پس از به قدرت رسيدن جرج بوش رو به افزايش بود. اخراج آمريکا از يکى از مهمترين کميته هاى سازمان ملل، فشار خرد کننده به آمريکا براى گردن گذاشتن بر سياستها و تصميمات مجامع جهانى براى حفظ محيط زيست، ماجراى هواپيماهاى جاسوسى آمريکا در چين، وقعى نگذاشتن به مواضع آمريکا در کنفرانس ضد نژادپرستى در آفريقاى جنوبى که بالاخره در اعتراض آنرا همراه با اسرائيل ترک کردند تنها نمونه هاى درشت از افول موقعيت آمريکا در جهان قبل از يازده سپتامبر بود. يازده سپتامبر ضربه خوردن آمريکا از يکى از همان مناطقى بود که به علت ناتوانيش در ايجاد يک نظم جهانى جديد بلاتکليف رها شده بود.

افول قدرت آمريکا و تقسيم قدرت ميان قدرتهاى امپرياليستى باعث ميشود تا آنها در يک همکارى دسته جمعى مسائل مناطق بلاتکليف را حل و فصل کنند. افغانستان و عراق دو کشور بلاتکليف و همسايه ايران هستند که اولى دوران بلاتکليفى خود را پشت سر گذاشت و عراق در نوبت است و هر دو تاثيراتى بر اوضاع سياسى ايران مى گذارند. البته تعيين تکليف عراق از آنجا که معضل قدرت را در کردستان عراق نيز حل خواهد کرد تاثيرات مهمى بر اوضاع سياسى کردستان ايران و از اين نظر بر ايران خواهد گذاشت. ايران نه جزو مناطق بلاتکليف جهان است و نه آمريکا تحت عنوان تروريستى بودن به ايران حمله خواهد کرد. تروريسم جمهورى اسلامى اساسا عليه اپوزيسيون خودش بوده است تا عليه منافع آمريکا و غرب. هر چند در ميان هيات حاکمه آمريکا نظرات متفاوتى نسبت به جمهورى اسلامى وجود دارد و از جمله بخش افراطى موسوم به بازها از حمله به ايران صحبت ميکند اما اينها نيز تنها دستمايه اى است براى تبليغات عليه جمهورى اسلامى براى امتياز گرفتن تا يک سياست عملى. بعلاوه حمله آمريکا به افغانستان نه تنها مخالفتى را از طرف رژيم اسلامى بر نيانگيخت بلکه حتى مقامات رژيم اجازه ندادند تا تظاهراتى عليه آمريکا صورت گيرد که قبلا و در اين مواقع بسيار معمول بود.

بعلاوه خاتمى در مسافرتى که براى شرکت در اجلاس سالانه سازمان ملل که بعلت وقوع يازده سپتامبر به تعويق افتاده بود داشت براى اولين بار اعلام داشت که اگر خود فلسطينيها رژيم اسرائيل را برسميت بشناسند جمهورى اسلامى نيز ناگزير از آن تبعيت خواهد کرد. عبدالله نورى بخاطر بيان چنين مواضعى در قبال اسرائيل محاکمه و مجرم شناخته شد. بعلاوه بيان مواضعى در همين چهارچوب در کنفرانسى که در تهران به نام "فلسطين، نگاه ايرانى" برگزار شد با مخالفت شديد ابوجهاد نماينده "جهاد اسلامى"، گروه طرفدار ايران در مناطق اشغالى روبرو شد. گروهى که بدنبال حماس عمليات نظامى و انتحارى خود را عليه اسرائيل متوقف ساخت.

يازده سپتامبر و حمله آمريکا به افغانستان آنطور که نيروهاى راست گرا و سلطنت طلب مى پنداشتند يا مى پندارند نه تنها باعث تضيف رژيم اسلامى نشد بلکه موقعيت اين رژيم در منطقه را تحکيم کرد. رژيم اسلامى بسرعت خود را با مختصات سياسى جهان پس از يازده سپتامبر منطبق کرد بطوريکه منافع و نظراتش بطور جدى در آينده افغانستان و رژيم آينده اش مد نظر آمريکا و اروپا و سازمان ملل قرار گرفت.

با يازده سپتامبر دوره دهساله اى که آمريکا کوشيد به تنهايى و بر پايه منافع خود به جهان پس از جنگ سرد شکل دهد و موفق نشد، پايان يافت. تلاش ناموفق آمريکا که اساسا بر قدرت نظامى متکى بود اکنون بالاجبار مى رود تا با مشارکت و در نظر گرفتن منافع قدرتهاى جهانى ديگر نظير اروپا، روسيه و ژاپن و چين و همچنين قدرتهاى منطقه اى شکل بگيرد.

در نظام امپرياليستى اى که شکل ميگيرد، کارگران و زحمتکشان ايران دولتهاى بزرگ امپرياليست را در کنار ارتجاع اسلامى خواهند يافت. انقلاب آتى ايران براى جارو کردن نظامى اسلامى داخلى ناگزير است تا با منافع امپرياليسم جهانى نيز مواجه شود. و اين بيش از هر چيز استراتژى سياسى تمام نيروهايى را که در مبارزه با رژيم اسلامى اميد به فشار جهانى امپرياليستها عليه رژيم اسلامى بسته اند را پوچ ميسازد.